Najważniejsze opublikowane prace:

1. Les mitoses polyploïdes chez Narcissus poeticus L, Łódź 1952.
2. Zjawiska miksoploidalności u Narcissus poeticus L. Sur la mixoploïdie chez Narcissus p, Polskie Towarzystwo Botaniczne, Warszawa 1952.
3. Badania nad cytokinezą, ŁTN, Łódź 1960.
4. Recherches cytochimiques sur la localisation de la thiamine pyrophosphate dans les cellules v, ŁTN, Łódź 1965.
5. Cytologia roślin: podręcznik dla szkół wyższych, PWN, Warszawa 1971.
6. Metody badania chromosomów, (red. nauk.), Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1981.
7. Podstawy cytogenetyki roślin, (red.), PWN, Warszawa 1999 i 2005.

Funkcje w strukturach PAN:

1. Członek Prezydium PAN (1995-2006).
2. Przewodnicząca i Prezes Oddziału PAN w Łodzi (1993-1998).
3. Członek Komitetu Cytobiologii PAN.
4. Przewodnicząca rad naukowych Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN (2001-2002), Centrum Biologii Medycznej PAN (2004-2007), Instytutu Biologii Medycznej PAN (2008-2011).

Inne rodzaje działalności:

1. Dziekan Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Łódzkiego (1969-1972); prodziekan tego Wydziału (1966-1969); założycielka i kierownik Katedry Cytologii i Cytochemii Roślin na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Łódzkiego.
2. Przewodnicząca Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (1972-1975), sekretarz ŁTN (1963-1972), członek honorowy ŁTN.
3. Członek New York Academy of Sciences.
4. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
5. Członek honorowy łódzkiego oddziału Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików; członek honorowy Polskiego Towarzystwa Botanicznego oraz Polskiego Towarzystwa Biologii Komórki.
6. Współredaktor kwartalnika Postępy Biologii Komórki.

Nagrody, wyróżnienia i odznaczenia, m.in.:

1. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973); Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1990); Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1999).
2. Doktor honoris causa Akademii Medycznej w Łodzi (1999).
3. Nagroda Naukowa PAN (zespołowa I stopnia, 1958; zespołowa I stopnia, 1967).
4. Nagroda Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików (zespołowa I stopnia, 1967).
5. Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (zespołowa II stopnia, 1967).
6. Nagroda Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (indywidualna, 1981).
7. Nagroda Polskiego Towarzystwa Genetycznego (zespołowa, 1983).
   

   ---

Na podstawie:

Czyżewska K., Profesor Maria Joanna Olszewska, s. Sylwetki łódzkich uczonych, z.52, ŁTN, Łódź 1999.
Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, red. J. Kapuścik, t. II, Ośrodek Przetwarzania Informacji, Łódź