prof. dr hab. prof. dr hab. Wojciech Jacek Stec
Edukacja, zatrudnienie
1953 – 1958 Liceum Ogólnokształcące im. J. Śniadeckiego w Pabianicach
1958 – 1963 Dyplom mgr inż. chemii na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej
1968 r. Stopień doktora nauk chemicznych – Politechnika Łódzka, za rozprawę pt. „Badania nad syntezą i przemianami chemicznymi tetraalkilowych hipofosforanów” (promotor: Andrzej Zwierzak).
1968 r. Zatrudnienie w Instytucie Chemii Organicznej PAN, specjalizacja: Lekka synteza organiczna
1972 -1979 Zatrudnienie w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi w zespole prof. dr. Jana Michalskiego
1973 r. Stopień doktora habilitowanego nauk chemicznych – Instytut Chemii Organicznej PAN, za pracę pt. „Stereochemia substytucji nukleofilowej na atomie fosforu”
1979 r. Tytuł profesora nadzwyczajnego
1979 – 2010 Utworzenie Zakładu Chemii Bioorganicznej CBMiM PAN i pełnienie funkcji Kierownika
1986 r. Tytuł profesora zwyczajnego
2010 -2015 Zatrudnienie jako Profesor Emeritus
Zainteresowania naukowe
Wczesne prace dr. Steca dotyczyły syntezy i stereochemii organicznych związków fosforu, w tym preparatów z grupy leków przeciwnowotworowych. Kolejne staże naukowe przekonały Go, że jest wiele do zrobienia w chemii fosforu w obszarze związków bioorganicznych. Opracowana prze Niego „Reakcja Steca”, czyli konwersja typu P-N→P-X (X = O, S, Se) w fosforoanilidach, na stałe weszła do annałów chemii jako wygodna metoda syntezy licznych pochodnych fosforowych o zdefiniowanej stereochemii centrum stereogenicznego przy atomie fosforu. Zwieńczeniem tej naukowej pasji było opracowanie pierwszej metody stereokontrolowanej syntezy tiofosforanowych analogów oligonukleotydów, tzw. metody oksatiafosfolanowej. Może mniej znanym, ale ogromnie ważnym obszarem naukowej i organizacyjnej aktywności prof. Steca była pierwsza w Polsce chemiczna synteza genu białka, jakim był czynnik martwicy nowotworów (Tumor necrosis factor), po której, we współpracy z wybitnym biologiem molekularnym, prof. Andrzejem Płucienniczakiem, dokonana została skuteczna ekspresja tego genu, a strukturę otrzymanego aktywnego białka potwierdzono niezależnymi metodami. Profesor Stec podczas niezwykle serdecznych spotkań z wychowankami wspominał, że Jego doktorat powstał po wnikliwej analizie produktów, które uwolniły się z kolby reakcyjnej po małym wybuchu. Jego drogę naukową zwieńczyły syntetyczne oligonukleotydy, znajdujące obecnie zastosowanie w medycynie, oraz białka rekombinantowe, które otrzymano w Zakładzie Chemii Bioorganiczne w CBMiM PAN w Łodzi. To wspaniały przykład spełnionego wizjonerstwa, które nie bało się żadnych przeszkód. Prof. Wojciech J. Stec wypromował 30 doktorów, w których zaszczepił naukową odwagę i nieustępliwość.
Dorobek naukowy
Współautor ponad 400 publikacji, w tym ok. 300 recenzowanych artykułów naukowych w czasopismach indeksowanych przez Journal Citation Reports. Współtwórca 108 patentów i zgłoszeń patentowych. Liczba cytowań – ponad 10 000. H indeks – 52.
Pełnione funkcje w PAN:
- Członek Prezydium PAN (2001–2004), wiceprezes PAN (2007–2010),
- Wiceprzewodniczący (1987–1989) i przewodniczący Komitetu Biotechnologii PAN (1990–1995).
- Przewodniczący Komitetu Narodowego ds. Współpracy z Międzynarodowym Centrum Inżynierii Genetycznej i Biotechnologii ICGEB (od 1996 roku)
Prowadził wykłady i badania w USA, Chinach, Japonii i Niemczech. W 2004 roku otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za otrzymanie nowych biologicznie czynnych związków o dużym potencjale terapeutycznym.
Wybrane wyróżnienia i nagrody:
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976),
- Nagroda Miasta Łodzi (1988),
- Medal nadany przez Kitasato University, 1989,
- Medal Stanisława Kostaneckiego (1990),
- Fogarty Scholar-in-Residence (przyznawana przez NIH w 1991),
- Medal im. Leona Marchlewskiego (1995),
- Złota Odznaka Zrzeszenia Studentów Polskich (1996),
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1996),
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2004),
- Honorowy Obywatel Pabianic (2006),
- Medal Jędrzeja Śniadeckiego (2009),
- Doktorat honoris causa Politechniki Łódzkiej (2012).
